Od 1 stycznia 2026 r. limit zwolnienia podmiotowego z VAT wzrósł ze 200 000 zł do 240 000 zł. To dobra wiadomość dla mniejszych firm, bo daje więcej przestrzeni na sprzedaż bez naliczania VAT. Warto jednak dokładnie wiedzieć, co wlicza się do tego limitu, co dzieje się w chwili jego przekroczenia i kto ze zwolnienia skorzystać nie może. Pomyłka w tym miejscu potrafi oznaczać zaległy podatek i korekty.
Ile wynosi limit i od kiedy
Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT ze zwolnienia korzysta podatnik, u którego wartość sprzedaży nie przekroczyła 240 000 zł w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym. Nowa kwota obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.; wcześniej limit wynosił 200 000 zł i pozostawał niezmienny przez wiele lat.
Do limitu liczy się wartość sprzedaży netto, czyli bez kwoty podatku. Zwolnienie ma charakter podmiotowy, co oznacza, że dotyczy podatnika ze względu na skalę obrotów, a nie rodzaju sprzedawanych towarów czy usług.
Co wlicza się do limitu, a co nie
Prawidłowe policzenie limitu bywa źródłem pomyłek, bo nie każda złotówka obrotu się do niego zalicza. Do wartości sprzedaży nie wlicza się między innymi:
- wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz sprzedaży wysyłkowej rozliczanej w procedurze OSS,
- odpłatnej dostawy towarów i usług zwolnionych przedmiotowo, z pewnymi wyjątkami,
- odpłatnej dostawy środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
W praktyce oznacza to, że na przykład jednorazowa sprzedaż firmowego środka trwałego nie zbliża Cię do przekroczenia limitu. Obrót warto liczyć zgodnie z przepisami, a nie sumować wszystkich wpływów na konto.
Rozpoczęcie działalności w trakcie roku
Jeżeli zakładasz firmę w trakcie roku, limit liczysz proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności (art. 113 ust. 9). Nie masz więc do dyspozycji pełnych 240 000 zł, lecz część tej kwoty odpowiadającą okresowi od rozpoczęcia działalności do końca roku.
Przykład: jeśli rozpoczynasz działalność 1 lipca, do końca roku pozostaje mniej więcej połowa roku, więc Twój limit wyniesie w przybliżeniu 120 000 zł. Przekroczenie tej proporcjonalnej kwoty oznacza utratę zwolnienia na takich samych zasadach jak przy pełnym limicie.
Co dzieje się po przekroczeniu limitu
To najważniejszy moment. Zgodnie z art. 113 ust. 5 ustawy o VAT zwolnienie traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono limit. Kluczowe jest sformułowanie „od czynności”: opodatkowaniu VAT podlega cała transakcja, która spowodowała przekroczenie, a nie tylko nadwyżka ponad 240 000 zł.
W praktyce, jeśli sprzedaż przekraczająca limit to na przykład jedna faktura, to właśnie od niej zaczynasz naliczać VAT. Dlatego tak ważne jest bieżące monitorowanie obrotu, zwłaszcza gdy zbliżasz się do progu w drugiej połowie roku.
Obowiązki po utracie zwolnienia
Utrata zwolnienia oznacza wejście w rozliczenia VAT. Zanim dokonasz czynności przekraczającej limit, powinieneś zarejestrować się jako podatnik VAT czynny, składając zgłoszenie rejestracyjne VAT-R. Od tego momentu:
- wystawiasz faktury z wykazanym podatkiem VAT,
- prowadzisz ewidencję i wysyłasz pliki JPK_V7,
- rozliczasz VAT należny w deklaracjach.
Przejście na VAT ma też dobrą stronę: zyskujesz prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupów związanych z działalnością. W określonych sytuacjach możliwe jest również odliczenie VAT od towarów i środków trwałych nabytych przed rejestracją, jeśli służą sprzedaży opodatkowanej.
Kto nie może skorzystać ze zwolnienia
Limit obrotu to nie wszystko. Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT wskazuje działalności, przy których zwolnienia podmiotowego nie stosuje się niezależnie od wysokości sprzedaży. Dotyczy to między innymi:
- usług prawniczych oraz doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego,
- usług jubilerskich oraz dostawy metali szlachetnych i wyrobów z nich,
- dostawy niektórych towarów, w tym części towarów akcyzowych oraz terenów budowlanych,
- podatników nieposiadających siedziby działalności w Polsce.
Jeśli prowadzisz jedną z takich działalności, obowiązek rejestracji do VAT powstaje od początku, nawet przy niewielkich obrotach. Warto sprawdzić to jeszcze przed rozpoczęciem działalności.
Powrót do zwolnienia i przepis przejściowy na 2026
Podatnik, który utracił prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnował, może do niego wrócić, ale nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo lub zrezygnował (art. 113 ust. 11).
Na 2026 r. przewidziano jednak wyjątek. Podatnicy, których sprzedaż w 2025 r. przekroczyła 200 000 zł, ale nie przekroczyła 240 000 zł, mogą wrócić do zwolnienia już od 1 stycznia 2026 r., bez zachowania rocznej karencji. Wymaga to aktualizacji zgłoszenia VAT-R. Trzeba jednak pamiętać, że powrót do zwolnienia może wiązać się z obowiązkiem korekty VAT odliczonego wcześniej od wyposażenia, środków trwałych czy niesprzedanych towarów.
Czy zwolnienie zawsze się opłaca
Wyższy limit nie oznacza, że zwolnienie jest korzystne dla każdego. Zwykle opłaca się firmom sprzedającym głównie klientom indywidualnym, którzy nie odliczają VAT, bo pozwala oferować niższe ceny lub zachować wyższą marżę.
Jeśli jednak sprzedajesz przede wszystkim firmom albo ponosisz duże zakupy z VAT, rejestracja do VAT bywa korzystniejsza, bo pozwala odliczać podatek naliczony. Wybór między zwolnieniem a rozliczaniem VAT warto powiązać z wyborem formy opodatkowania i strukturą klientów.
Zwolnienie podmiotowe a zwolnienie przedmiotowe
Limit 240 000 zł dotyczy zwolnienia podmiotowego, czyli takiego, które przysługuje ze względu na wysokość obrotu. Odrębną kategorią jest zwolnienie przedmiotowe, wynikające z rodzaju wykonywanych czynności, na przykład niektórych usług medycznych, edukacyjnych czy finansowych. Zwolnienie przedmiotowe nie jest ograniczone kwotą i obowiązuje niezależnie od wysokości sprzedaży. Warto rozróżniać te dwa mechanizmy, bo dotyczą różnych sytuacji i mają inne skutki.
Dobrowolna rezygnacja ze zwolnienia
Ze zwolnienia można również świadomie zrezygnować, nawet jeśli obrót nie zbliża się do limitu. Rejestracja do VAT bywa opłacalna dla firm, które dużo inwestują lub kupują z VAT i chcą odliczać podatek naliczony, a także dla tych, które współpracują głównie z czynnymi podatnikami VAT. Aby zrezygnować, składa się zgłoszenie VAT-R przed początkiem okresu, od którego chce się rozliczać VAT.
Zwolnienie z VAT a kasa fiskalna
Zwolnienie podmiotowe z VAT to nie to samo co zwolnienie z obowiązku posiadania kasy fiskalnej. To dwa niezależne zagadnienia. Obowiązek ewidencji na kasie zależy od odrębnego limitu oraz od rodzaju sprzedaży, a niektóre czynności wymagają kasy od pierwszej transakcji. Można więc korzystać ze zwolnienia z VAT, a mimo to być zobowiązanym do prowadzenia sprzedaży na kasie. Warto zweryfikować oba obowiązki osobno.
Jak nie przegapić momentu przekroczenia
Skoro przekroczenie limitu skutkuje opodatkowaniem całej czynności, kluczowe jest bieżące pilnowanie narastającej wartości sprzedaży w roku. W praktyce oznacza to regularne sprawdzanie sumy obrotu, zwłaszcza w drugiej połowie roku i przy większych zleceniach, które mogą przekroczyć próg jedną transakcją.
To jeden z tych obowiązków, w których dobrze sprawdza się współpraca z biurem rachunkowym. Bieżąca kontrola obrotu pozwala zarejestrować się do VAT we właściwym momencie, wystawić poprawną fakturę i uniknąć zaległości oraz korekt.
Faktury przy zwolnieniu z VAT
Korzystanie ze zwolnienia nie zwalnia z dokumentowania sprzedaży. Na żądanie nabywcy wystawiasz fakturę, tyle że bez kwoty podatku i z adnotacją o podstawie zwolnienia. Po przekroczeniu limitu i rejestracji do VAT zaczynasz wystawiać faktury z wykazanym podatkiem. Uporządkowany obieg dokumentów od początku ułatwia późniejsze przejście na rozliczanie VAT, gdyby okazało się konieczne.
Podsumowanie
Od 2026 r. ze zwolnienia z VAT korzystają firmy, których sprzedaż nie przekroczyła 240 000 zł. Do limitu liczy się wartość sprzedaży netto, z pewnymi wyłączeniami, a przy rozpoczęciu działalności limit jest proporcjonalny. Przekroczenie progu oznacza opodatkowanie całej czynności, która go przekroczyła, oraz obowiązek rejestracji do VAT. Część działalności jest ze zwolnienia wyłączona niezależnie od obrotu. Im wcześniej to sprawdzisz, tym mniej ryzykujesz zaległy podatek i korekty.
Zbliżasz się do limitu albo nie wiesz, czy zwolnienie jest dla Ciebie korzystne? W TAX NINJA, biurze rachunkowym z Wrocławia, pomożemy policzyć obrót, dopilnować rejestracji na czas i dobrać rozwiązanie do profilu Twojej firmy. Zapraszamy do kontaktu.
Komentarze
Bądź pierwszy — zostaw komentarz.